5580 Sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu Kapsamındaki İdari Para Cezalarında "Tekerrür" Hükmünün Anayasa Mahkemesi Tarafından İptali

14 Mayıs 2026 tarihli ve 33253 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Anayasa Mahkemesi (AYM) kararı ile , özel öğretim kurumlarına uygulanan idari para cezalarındaki tekerrür hükümleri hakkında emsal niteliğinde bir iptal kararı verilmiştir. Çınar Hukuk ve Danışmanlık olarak, eğitim hukuku alanındaki bu kritik gelişmenin kurumsal işleyişlere ve idari süreçlere etkilerini aşağıda dikkatlerinize sunarız.

Hukuki Arka Plan ve İptale Konu Düzenleme

5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu’nun 7. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca , özel öğretim kurumlarının belirli fiilleri işlemeleri hâlinde idari para cezası uygulanmaktadır. İptale konu kural, anılan fıkranın (b) ve (d) bentlerindeki fiillerin tekrarı hâlinde idari para cezası miktarının beş kat artırılarak uygulanmasını düzenlemekteydi.

Bu kapsamda özellikle;

• Gerçeğe aykırı veya yanıltıcı reklam ya da ilan verilmesi ile reklam ve ilanlarda öğrenci resim ya da bilgilerinin kullanılması ((b) bendi),

• Kanuna dayanılarak yürürlüğe konulan yönetmelik hükümlerine aykırı fiillerde bulunulması ((d) bendi),

durumlarında, kurumlar geçmişte işledikleri bir fiilin tekrarı gerekçesiyle ağırlaştırılmış yaptırımlarla karşılaşmaktaydı.

Anayasa Mahkemesi'nin İptal Gerekçesi

Anayasa Mahkemesi (Esas Sayısı: 2025/187, Karar Sayısı: 2026/53) , ilgili kuralı Anayasa'nın hukuk devleti (Madde 2) ile suç ve cezaların kanuniliği (Madde 38) ilkelerine aykırı bularak iptal etmiştir. Kararın temel gerekçeleri şu şekildedir:

• Süre Sınırının Bulunmaması: İdari yaptırıma konu fiillerin tekrarının daha ağır bir yaptırımla cezalandırılması öngörülürken, bu fiillerin hangi süre içinde gerçekleşmesi hâlinde tekerrüre esas alınacağına dair kanunda bir zaman sınırı belirlenmemiştir.

• Sürekli Yaptırım Tehdidi: Belirli bir zaman dilimi olmaksızın daha ağır yaptırım uygulanabilmesi, kurumların faaliyet süreleri boyunca sürekli ağırlaştırılmış ceza tehdidiyle karşı karşıya kalmasına neden olmaktadır.

• Ölçülülük İlkesine Aykırılık: Tekerrüre esas teşkil edecek fiiller arasında herhangi bir süre öngörülmemesi, özel öğretim kurumlarına katlanamayacakları bir külfet yüklemekte olup, ulaşılmak istenen meşru amaç bakımından orantılı bulunmamıştır.

Kurumlar İçin Hukuki Sonuçlar ve Geçiş Süreci

Anayasa Mahkemesi, iptal kararı neticesinde doğacak hukuksal boşluğun kamu yararını ihlal edebileceğini değerlendirerek, iptal hükümlerinin kararın Resmî Gazete'de yayımlanmasından başlayarak dokuz ay sonra yürürlüğe girmesine hükmetmiştir.

Bu 9 aylık geçiş sürecinde ve sonrasında özel öğretim kurumlarının dikkat etmesi gereken hususlar şunlardır:

1. Mevzuat Güncellemelerinin Takibi: Yasama organının, iptal kararı doğrultusunda tekerrür hükümleri için makul bir süre sınırı öngören yeni bir yasal düzenleme yapması beklenmektedir.

2. Devam Eden İdari Yargı Süreçleri: Hâlihazırda tekerrür hükümleri (beş kat artırımlı ceza) uygulanarak tesis edilmiş ve yargılama süreci devam eden idari yaptırım kararları için, işbu Anayasa Mahkemesi kararı kuvvetli bir hukuki dayanak oluşturmaktadır. Devam eden itiraz ve iptal davalarında bu hususun lehe argüman olarak sunulması hukuki strateji açısından kritik önem taşır.

3. Önleyici Hukuk ve Uyum: Kurumların reklam, ilan ve kayıt süreçlerinde kullandıkları her türlü materyalin ve uygulamanın, ilgili yönetmeliklere uygunluğunun iç denetim mekanizmalarıyla düzenli olarak kontrol edilmesi idari riskleri asgariye indirecektir.