ÖZEL ÖĞRETİM KURUMU EĞİTİM PERSONELİ İŞ SÖZLEŞMESİNDE BULUNMASI GEREKENLER

Özel Okul Öğretmen Sözleşmeleri Rehberi: Haklarınız ve Sözleşmedeki Gizli Riskler

Özel öğretim kurumlarında görev yapan eğitim personelinin imzaladığı iş sözleşmeleri, hem 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu hem de 4857 sayılı İş Kanunu'na tabi dinamik metinlerdir. Milli Eğitim Bakanlığı tarafından yayımlanan resmi şablonların (Ek-5) yanı sıra kurumlara ekleme yetkisi verilen "Özel Şartlar" bölümü, öğretmenlerin hakları açısından kritik önem taşır.

Bu rehberde, 2026-2027 eğitim-öğretim dönemi tipik bir özel okul öğretmen sözleşmesini Genel Hususlar (Yasal Şartlar) ve Özel Hususlar (Kurumsal Taahhütler & Riskler) olarak iki ana başlıkta incelenmektedir. Özel şartlar kısmı her kurumun ihtiyaçlarına göre yeniden düzenlenmesi gereken bir bölüm olduğundan bu tarz maddeler kurumun dinamiklerine göre incelenmeli ve eklemeler yapılmalıdır.

1. GENEL HUSUSLAR (Yasal ve Standart Şartlar)

Sözleşmenin bu bölümü, MEB mevzuatının emredici hükümlerine dayanan ve her özel öğretim kurumu sözleşmesinde bulunması zorunlu olan yasal çerçeveyi oluşturur. Genel hususlarda değişiklik yapılması kesinlikle yasak olup, aksi halde idari para cezası ile karşılaşma riski bulunmaktadır.

Kurum ve Personel Bilgileri

• Tarafların Tanımı: İşveren kurumun unvanı, adresi, kurucu/kurucu temsilcisi bilgileri ile eğitim personelinin kimlik ve adres bilgileri eksiksiz yer almalıdır.
• Görev Unvanı ve Ders Detayları: Personelin "asıl görevli aylık ücretli" mi yoksa "ders ücretli" mi olduğu, okutacağı derslerin adı ve haftalık ders saati net olarak belirtilmelidir. Haftalık ders saati, yönetmelikte belirtilen üst sınırları aşamaz.
• Yöneticilik Sınırı: Müdür veya müdür yardımcılığı gibi idari görevler sadece asıl görevli aylık ücretli personele verilebilir; ders ücretli personele yöneticilik görevi verilemez.

Süre ve Geçerlilik

• Çalışma İzni Bağımlılığı: Sözleşmenin başlama tarihi, ilgili valilik/MEB tarafından düzenlenen çalışma izninin yürürlüğe girdiği tarihtir. Resmi makamlarca çalışma izninin geri alınması durumunda sözleşme kendiliğinden feshedilmiş sayılır.
• Çoklu Nüsha: Sözleşme 3 nüsha olarak düzenlenir: Biri MEB çalışma izni dosyasına gönderilir, biri öğretmene teslim edilir, diğeri ise kurumda saklanır.

Mali ve Temel Çalışma Koşulları

• 12 Ay Ücret Garantisi: Asıl görevli aylık ücretli öğretmenlerin maaşları, resmi okullardaki dengi öğretmenler gibi yılda 12 ay boyunca kesintisiz ödenir.
• Ödeme Zamanı: Maaşlar bordro karşılığında, en geç takip eden ayın ilk 3 günü içerisinde ödenmek zorundadır.
• Ders Ücretli Personel Hesabı: Ders saati ücretli çalışanların maaşı, ay içinde fiilen okuttukları ders saati sayısı ile sözleşmedeki saatlik ücretin çarpımıyla hesaplanır. Sigortalılık gün sayıları ise (Ay İçindeki Çalışma Saati) / 7.5 formülü üzerinden yasal olarak sisteme işlenir.

2. ÖZEL HUSUSLAR (Kurumsal Koşullar, Sorumluluklar ve Risk Analizi)

Kurumlar tarafından yasal şablonun altına eklenen bu maddeler, çalışma hayatının pratik kurallarını belirler. Ancak bu alandaki bazı maddeler öğretmen veya kurum aleyhine ağır yükümlülükler içerebileceğinden dikkatli bir şekilde düzenlenmesi gerekmektedir.

Kampüs İçi Görevlendirme ve Fazla Çalışma

• 40 Saate Kadar Ders Taahhüdü: Sözleşmeye göre aylık ücretli öğretmenler, aynı kampüs içerisindeki diğer kurumlarda (örneğin aynı kampüsteki ortaokul ve lisede), yasal ücret sınırları içinde kalmak kaydıyla 40 saate kadar derse girmeyi peşinen kabul edeceği bir madde eklenmelidir.
• Fazla Mesai Muvafakati: Öğretmenin, işlerin aksamaması adına hafta tatili veya milli bayramlarda işverenin talebi doğrultusunda fazla mesai yapmaya muvafakat ettiğine dair bir madde eklenmelidir. Bu çalışmaların karşılığı İş Kanunu çerçevesinde ödenmelidir.
• Kurslar ve Ek Görevler: Mesai saatleri dışındaki kurs veya yaz okulu görevlendirmelerinde, ücret resmi okullardaki benzer kurslar için belirlenen birim ücretten az olamaz.

Mali Kalemler ve Tazminat Tartışmaları

• Eğitim Öğretim Tazminatı: Sözleşmede bu tazminatın 657 sayılı DMK Madde 152'ye dayandığı, "sosyal yardım" niteliğinde olmadığı ve sonraki yıllarda süreklilik arz etmeyebileceği (arızi olduğu) belirtilmelidir. Ayrıca devlet memurlarıyla aynı miktarda ödenmek zorunda olmadığı belirtilmelidir. Eğitim öğretim tazminatı kullanmayacak kurumların bu yönde bir madde eklememesi gerekir.
• İdari Personelde Ek Ders Sınırlaması: Müdür, müdür yardımcısı veya rehber öğretmenlerin fiilen derse girmedikleri süreçteki ilave ek ders haklarının sağlanmayacağı sözleşmeye eklenmelidir. (MEB Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği md. 26/6 kapsamındaki haklar hariç olmak üzere).

Cezai Şartlar ve Gizlilik Yükümlülükleri

• Göreve Başlamama / Haksız Fesih Cezası: Borçlar Kanunu 420. maddesine dayandırılarak; taraflardan biri haklı bir neden olmaksızın sözleşmeyi feshederse veya öğretmen zamanında göreve başlamazsa, karşı tarafa 3 aylık brüt maaş tutarında cezai şart ödemekle yükümlü olduğuna dair bir madde eklenmelidir.
• Maaş Gizliliği İhlali ve Haklı Fesih: Öğretmenin kendi maaşını ve sosyal haklarını çalışma arkadaşlarıyla veya üçüncü şahıslarla paylaşması kesin bir sır ihlali sayılacağı bir madde eklenmelidir.
• Sır Saklama Cezası: İş akdi sona erse dahi 5 yıl boyunca kurum bilgilerini (finans, müşteri, ticari sır vb.) saklama yükümlülüğü getirilmelidir.
• Eğitim Maliyeti ve Ayrılma Yasağı: Kurum, öğretmeni ulusal/uluslararası bir eğitime gönderirse, öğretmen 2 eğitim-öğretim yılı geçmeden istifa edemeyeceği, istifa ederse de eğitim maliyetini yasal faiziyle geri ödemek zorunda olacağına dair madde eklenmelidir.

Mesleki Etik, Sosyal Medya ve Telif Hakları

• Özel Ders Yasağı: Öğretmen, okul idaresinin bilgisi ve onayı dışında okulun öğrencilerine hiçbir şekilde özel ders veremeyeceği, Asıl Görevli Eğitim Personelinin başka bir kurumla sözleşme yapamayacağu veya kendi adına ticari faaliyette bulunamayacağına dair madde eklenmelidir.
• Sosyal Medya ve İmaj Yönetimi: Kurum onayı olmadan sosyal medyada okul markası aleyhine olumsuz yorum, değerlendirme veya haber paylaşımı doğrudan tazminatsız fesih sebebi olmalıdır. Diğer taraftan öğretmen, tanıtım videolarında ve görsellerinde fotoğraflarının kullanılmasına izin verdiğine dair madde eklenmelidir. (yazılı dilekçe ile bu rızayı 30 gün önceden geri alma hakkı saklıdır).
• Fikri Mülkiyet (FSEK 18/2): Öğretmenin görevini yerine getirirken ürettiği her türlü eğitim materyali, doküman, soru veya eserin mali hakları (çoğaltma, yayma, temsil vb.) süre sınırı olmaksızın ve ek bir bedel talep edilmeksizin kuruma devredileceğine dair madde eklenmelidir.

Bu özel şartlar örnekleme yoluyla belirtilmiş olup, her kurum kendi ihtiyacına göre ve yasal mevzuata aykırılık teşkil etmeyecek şekilde özel hususlar kısmını eğitim personeli ile yapmış olduğu sözlü anlaşmaya uygun şekilde düzenlemelidir. Aksi halde bir çok eğitim kurumu özel şartlardaki madde eksiklikleri nedeniyle haklı konumda iken ciddi tazminat ödemesi yapmak durumunda kalmaktadır.